Không để cung đàn lỗi nhịp

11/11/2016 - 14:17 PM
Mới đây thôi, Cơ quan Môi trường châu Âu cảnh báo nhiều hóa chất trong nhà, trong môi trường có thể gây hàng loạt phiền toái cho con người. Các chất bẻ gãy nội tiết tác động tương tự các hormon, bẻ gãy quân bình của hệ nội tiết trong cơ thể. Lo quá! Như là cung đàn lạc điệu.

Nguy cơ hệ nội tiết bị bẻ gãy

Hệ nội tiết điều hòa tính tình, sự tăng trưởng và phát triển, chức năng các mô, sự chuyển hóa cũng như chức năng sinh dục. Lo liệu bao nhiêu là việc để cơ thể hoạt động êm ru. Các tuyến nội tiết chủ chốt là vùng dưới đồi, tuyến yên, tuyến tùng, tuyến giáp, các tuyến thượng thận, tụy tạng và các tuyến sinh dục. Các hormon được các tuyến nội tiết nhả ra, chu du trong dòng máu đến mọi nơi trong cơ thể. Mỗi hormon ráp khít khao vào các thụ thể trong các mô và các cơ quan đặc hiệu.

Cung đàn lỗi nhịp. Các chất bẻ gãy nội tiết (BGNT) làm thay đổi chức năng bình thường của hệ nội tiết. Cung đàn nội tiết trở nên lạc điệu. Các chất BGNT có thể gây ra rối loạn chức năng sinh dục ở cả nam và nữ giới, làm tăng nguy cơ ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt và tuyến giáp, làm chậm phát triển thần kinh ở trẻ em, cũng như xáo trộn miễn dịch của cơ thể. Tác dụng nhại theo estrôgen tự nhiên làm xáo trộn quân bình nội tiết bình thường, kích hoạt sự tăng trưởng và phát triển các bướu sinh dục (vú, tử cung, tuyến tiền liệt) và làm rối loạn sinh dục. Tác dụng kháng andrôgen thì cản trở hormon testosterôn không cho phát triển các đặc trưng nam giới. Nhiều chất BGNT đi xuyên lá nhau gây hại cho thai phôi.

Nhiều chất gây ra các xáo trộn, thấy ở động vật hoang dã và trong labô. Các nghiên cứu gợi ý là các chất này cũng gây hại tương tự cho con người: giảm khả năng sinh sản, gây khuyết tật các cơ quan sinh dục nam, dậy thì sớm và tuổi bắt đầu tình dục sớm, tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, tăng nguy cơ các ung thư liên hệ nội tiết như vú, buồng trứng và tiền liệt tuyến, các bệnh tự miễn và miễn dịch, các bệnh suy thoái thần kinh...

Mươi năm trở lại đây, có được sự đánh giá rõ nét hơn. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố thông tin về các BGNT từ năm 2002 và mới nhất vào năm 2012. Các chất BGNT có trong nhiều chất khác nhau như các vật dụng plastic, các thuốc diệt côn trùng, các kim loại, các chất phụ gia trong thức ăn và các sản phẩm chăm sóc cá nhân. Các BGNT vào người từ thức ăn, bụi bặm và nước, do hít thở các chất hơi và các hạt li ti trong không khí hoặc thấm qua làn da. Các bà mẹ mang thai và trẻ con dễ bị tác hại nhất. Các xáo trộn có thể lộ ra trễ hơn.

Hiểm nguy cận kề, vô hình vô ảnh

Vật dụng plastic quanh ta

Plastic nhả các chất BGNT gồm bisphenol A (BPA) chất dùng làm cho plastic trong chắc hơn và phthalate (thông dụng nhất là DEP) chất dùng làm plastic dẻo hơn.

BPA (bisphenol A), hiện diện khắp nơi: bình đựng sữa, chai đựng nước ép trái cây, các hộp bia, hộp thức ăn, đồ chơi plastic, đĩa DVD, CD, đầu lọc thuốc lá... Chất BGNT, nhái theo và giành chỗ của hormon estrôgen. Vậy là có tai họa rồi: xáo trộn sự phát triển của não, khuyết tật sinh dục, xáo trộn khả năng học hành và tính tình của trẻ con, dậy thì sớm và béo phì, bệnh tự kỷ, ung thư và các biến chứng khác.

Cơ quan FDA Hoa Kỳ nói rằng chưa có đủ chứng cớ khoa học để cấm dùng BPA. Nhiều hội bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ môi trường lại mạnh mẽ đòi loại bỏ. Các chai dùng cho trẻ em chứa BPA bị cấm ở EU rồi, Canada và Trung Quốc cũng vậy. Một số bang ở Hoa Kỳ cấm bán các bình cho trẻ con có BPA. FDA không cấm không có nghĩa là BPA không thâm nhập vào cơ thể trẻ con.

Phthalate thuộc nhóm BGNT nguy hiểm ngang với BPA có trong hàng trăm loại vật dụng: đồ chơi trẻ em, chất thoa móng tay, son môi và dầu gội đầu, trong thức ăn và nguồn nước. Phthalate có thể làm giảm tiết insulin dẫn đến tiểu đường. Từ năm 1999, Ủy ban châu Âu đã cấm dùng phthalate để làm đồ chơi trẻ em. Năm 2005 lệnh cấm này nới rộng: luôn các vật dụng chăm sóc trẻ con (dụng cụ giúp ngủ, giữ vệ sinh, nuôi ăn, núm vú...).

Các sản phẩm chăm sóc cơ thể

Paraben. Methylparaben được dùng như chất bảo quản kháng khuẩn trong các sản phẩm chăm sóc cơ thể, các mỹ phẩm, dược phẩm và trong việc chế biến thức ăn thức uống. Paraben được nghi là gây nguy cơ ung thư vú do tác dụng như estrôgen.

DEP (Diethyl Phthalate). Có trong nước hoa, dầu gội, mỹ phẩm và dầu sơn móng. Nhái estrôgen trên giống cái, kháng andrôgen trên giống đực.

PCB (polychlorinated biphenyl). Có trong các chất làm chậm cháy, bẻ gãy hormon giáp.

Triclosan.Chất diệt khuẩn trong xà phòng, kem đánh răng...

Thế hệ tương lai lãnh đủ! Thai phôi và thai nhi trước và liền sau sinh bị tác hại nhiều nhất vì tạng phủ (nhất là hệ sinh dục và hệ thần kinh) đang thành hình. Các chất độc đi xuyên qua lá nhau, liều lượng nhỏ cũng có thể gây họa lớn, thậm chí đến tuổi trưởng thành mới lộ ra. Phụ nữ mang thai có thể truyền độc tố sang thai phôi hoặc theo sữa mẹ đến bé sơ sinh.

Giáo sư The Colborn và Sách “Our Stolen Future” - Thế hệ tương lai bị đánh cắp. Ảnh: TL

Cuốn sách nổi tiếng Our Stolen Future của giáo sư Theo Colborn năm 1996, gợi ý về các hóa chất gây xáo trộn sinh sản không chỉ cho động vật hoang dã mà còn gây tác hại trên người. Colborn đã có những đóng góp thật to lớn cho khoa học, môi trường và sức khỏe cộng đồng. Hãy theo bước đi của Colborn: không để thế hệ tương lai bị đánh cắp.

Lời nhắn gởi

Tránh BPA. Tránh các thức ăn đóng hộp chứa BPA. Tránh túi nylông. Không hâm nóng hộp plastic đựng thức ăn. Lựa đồ chơi cho trẻ không BPA. Tránh chai nước plastic nóng. Lúc đi xa dùng hộp thức ăn không BPA.

Tránh Phthalate. Tránh bột giặt, bột tẩy có mùi thơm. Tránh áo mưa, áo tắm, đồ chơi trẻ em bằng nhựa PVC.

Đọc kỹ nhãn hiệu của thức ăn, các chất thoa trên da, kể cả chất khử mùi.

Coi chừng các vật dụng có độc trong nhà. Nước hoa chứa hỗn hợp thủy ngân, chì, phthalate và diôxin. Vinyl trong plastic độc. Chất diệt côn trùng còn dính vào trái cây các loại.

Phụ nữ dùng nước hoa, dầu gội, mỹ phẩm hàng ngày khác nào tự tẩm chất độc hại.

Thật khó cho con người. Trên thế giới các nhà bảo vệ môi trường đòi hỏi nhà nước phải ra luật kiểm soát gắt gao. Cá nhân khó mà tránh được, hãy cảnh giác trong cuộc sống hàng ngày. Các chức năng trong cơ thể dìu dặt với nhau. Khí trời, nước và đất ngày càng có ảnh hưởng lên sức khỏe. Thế giới chung quanh càng kết nối thân thiết với chúng ta.

GS-BS. Nguyễn Chấn Hùng

Cùng tác giả:

>> Làn da, ánh nắng và nỗi lo ung thư

>> Thương yêu Biển Mẹ

>> Olympic Rio, cuộc thách đấu Muỗi - Người

>> Sông Tiền, dấu xưa in bóng

>> Dòng sông Nga trên đất Mỹ 

 >> Vào nơi sâu thẳm của sự sống 

  >>Giải Nobel Sinh lý hoặc Y học 2015 

 >> Phép thần thông nhìn thấu suốt vật chất 

 >>Lờn kháng sinh, mối đe dọa gần kề 

 >> Fukushima bốn năm sau

 >>Tên của một dòng sông 

  >>Ước mơ của Thúy 

 >> Nâng niu cánh bướm 

 

 

Viết phản hồi
(*)
(*)
Nội dung
CÁC TIN KHÁC