Lặng nghe con kể về cha

11/08/2017 - 21:42 PM
Cuốn sách Cha và con - tình cha con của những người nổi tiếng là ý tưởng khá lạ của NXB Trẻ, do PGS-TS. Lưu Khánh Thơ chủ biên, tập hợp bài viết của 44 người con kể về người cha nổi tiếng. Những tên tuổi chúng ta tưởng đã biết, lại hiện ra sinh động qua nhiều tình tiết mới.

Từng cặp cha-con, chỉ cần tên tuổi họ đặt bên nhau đã khiến ta muốn đọc ngay: Phan Khôi - Phan An Sa; Hoàng Tuệ - Bảo Ninh; Đặng Văn Ngữ - Đặng Nhật Minh; Đặng Thai Mai - Đặng Thanh Lê; Thôi Hữu - Lan Hương; Hoàng Ngọc Hiến - Hoàng Tố Mai; Nguyễn Công Hoan - Lê Minh; Lưu Quang Thuận - Lưu Khánh Thơ; Lưu Quang Vũ - Lưu Minh Vũ; Lưu Trọng Lư - Lưu Trọng Văn; Nguyễn Đình Thi - Nguyễn Đình Chính; Thế Lữ - Nguyễn Đình Nghi; Nguyễn Huy Tưởng - Nguyễn Huy Thắng; Nguyên Hồng- Nguyễn Thị Thanh Thư; Thạch Lam - Nguyễn Tường Giang; Nguyễn Phan Chánh - Nguyệt Tú; Nguyễn Thế Truyện - Nguyễn Thế Thanh; Chế Lan Viên - Phan Thị Vàng Anh; Văn Cao - Văn Thao; Hoài Thanh- Từ Sơn; Hữu Mai - Bình Ca và Hữu Việt; An Thuyên - Bông Mai; Thanh Tòng - Quế Trân...

Có những người cha “không nổi tiếng” kiểu văn nghệ sĩ, nhưng là những người uyên bác và đóng góp trong các lĩnh vực chuyên sâu mà công chúng khó biết rộng rãi. Chúng ta đều mê đọc Hồng lâu mộng, Thơ văn Lý - Trần, Kim Vân Kiều truyện... mà bây giờ mới được nghe nhà thơ Anh Ngọc kể về cha mình - cụ Nguyễn Đức Vân là dịch giả, nhà nghiên cứu. Họa sĩ Đỗ Phấn kể về cha - cụ Mộ Thanh với những đóng góp nghệ thuật đồ gốm...

TS. Nguyễn Thị Minh Thái kể, ta mới biết về ca sĩ Văn Hanh - dù nghe ông hát mãi trên đài phát thanh, cùng song ca Tình trong lá thiếp với em gái là ca sĩ Thương Huyền nổi tiếng... Nhà văn Nguyễn Văn Thọ còn viết về chuyện tình của cha - họa sĩ Nguyễn Văn Thiệu... Kiến trúc sư Tạ Mỹ Dương kể ta mới biết cha anh - Tạ Mỹ Duật, thế hệ trường Mỹ thuật Đông Dương đã thiết kế chùa Quán Sứ, Đông Dương Học xá và là tác giả nhiều công trình kiến trúc ở Hà Nội...

“Kể công lao phụ huynh là việc người nào cũng nên làm”

Không có người con nào lại không nuối tiếc, ân hận khi cha mẹ đã khuất bóng. Ngay cả với những trường hợp cha mẹ còn sống, thì tài năng, đức độ, lòng khiêm nhường, lao động âm thầm chẳng màng hư danh khiến nhiều khi ngay cả đứa con cũng không biết hết cha mẹ mình đã làm những gì. “Kể công lao phụ huynh là việc người Việt nào cũng nên làm” (Đỗ Phấn ), 44 cặp cha-con trong sách, dù con có là nhà văn, vẫn chung một cảm giác, một thách thức: “Ba mình lớn quá, viết không ra”. Cha đều có một cuộc đời hy sinh, tham gia chiến đấu, có người bị tù đày, bị hàm oan, và nhất là tất cả hầu như đều xa cách. Cái chết của cha cũng là một mảng xót xa, rất cảm động trong cuốn sách. Có lẽ vì “bây giờ tôi khó lòng mà tìm được một hình ảnh nào giống cha tôi và nhiều người cùng thế hệ cha tôi thuở ấy nữa” (Nguyễn Quang Thiều).

Nhờ sự cố gắng và tình yêu của những người con, chúng ta biết thêm nhiều chuyện mới lạ, về những nhân vật mà chúng ta quý trọng như những giá trị tinh thần cả đời gìn giữ. Bạn muốn biết những lần trong đời dạo phố cùng cha có gì đặc biệt mà Bảo Ninh “ghi nhớ mãi và ơn sâu mãi trong lòng những lần bách bộ lặng lẽ hầu như không lời ấy”?

Sẽ thấy nhạc sĩ An Thuyên vượt lên cuộc sống lo toan để viết bay bổng nên thơ Ca dao em và tôi, bị chỉ trích vì lạc điệu và gay gắt dám cắt nửa vầng trăng, chặt đôi câu thơ...

Sẽ thấy sức lao động và lòng nung nấu của nhà văn Hữu Mai về tác phẩm sử thi chiến tranh và hồi ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Thấy cuộc chia tay cuối cùng của Đặng Nhật Minh với cha - GS. Đặng Văn Ngữ đi vào chiến trường... Sẽ thấy cảnh nửa đêm mật thám xông vào nhà Nguyễn Công Hoan lục xét bắt bớ, và giây phút ông tiễn người con Nguyễn Công Tài đi Nam (sau này người con đó thành vị tướng và người tù nổi tiếng)...

Lưu Minh Vũ (ngoài cùng bên phải) chụp cùng bố - Lưu Quang Vũ và mẹ - Xuân Quỳnh và em trai Lưu Quỳnh Thơ (tên thường gọi là Mí) 

Rồi chuyện anh hùng Nguyễn Thế Truyện, tư lệnh sư đoàn dũng cảm vô song, hy sinh khi còn rất trẻ. Ông chiến đấu tài năng và gan góc trong các trận đánh đã đi vào lịch sử như Đồng Xoài, Bình Giã, Dầu Tiếng, Nhà đỏ - Bông Trang... Cả chuyện họa sĩ Nguyễn Phan Chánh bỗng nhiên dắt về nhà một cô gái câm điếc tình nguyện làm mẫu vẽ; chuyện nhà văn Nguyễn Đình Chính lo “túp lều rừng” cho cha Nguyễn Đình Thi không kịp hoàn thành tác phẩm ông ấp ủ về Điện Biên Phủ...

Cha nào con ấy

Đọc sách, chúng ta không chỉ được biết nhiều về một thế hệ những người cha cống hiến đời mình góp phần làm nên nội dung thời đại oanh liệt của đất nước, mà còn hiểu được vì sao con của các vị ấy tiếp tục là những tài năng của thời hiện đại.

“Cha là người quan trọng nhất nhà - Chúng con nhìn cha làm tấm gương để học” (Bình Ca). Chiến tranh đã qua, cuộc sống hiện đại nhiều thách thức mới, đòi hỏi mới, nhưng “thế hệ con” gìn giữ những phẩm chất của cha mà thời nào cũng cần: “Yêu thương vô bờ bến với con người. Gắn bó máu thịt với đất nước, nhân dân” (Đặng Nhật Minh). Tính chiến đấu và sự thông minh của người anh hùng trận mạc Nguyễn Thế Truyện tạo nên một nữ tổng biên tập thẳng thắn - Nguyễn Thế Thanh. Nghe lời cha Thế Lữ đi học, gắn lý luận với thực tế sân khấu, kỹ lưỡng tổ chức sân khấu, nên ta có đạo diễn Nguyễn Đình Nghi...

Có khi con đã dám trái lời cha, bởi cha “sợ con bị bắt vì... làm thơ”, mà nay ta có thi sĩ Nguyễn Quang Thiều. Không theo mơ ước của cha muốn con trở thành nhà khoa học, nên bây giờ ta có đạo diễn - nghệ sĩ sáng tạo Đặng Nhật Minh... Theo Hồ Anh Thái giải thích thì “cái đứa con xung khắc có thể chính là đứa giống cha mẹ nhất, giống nhau nên nghiệt ngã với nhau hơn”. Và dù có thế nào thì “tôi sẽ còn cả một đời để thương nhớ người sinh ra mình và cũng sẽ còn cả một đời làm người tử tế” như cha mẹ dạy (ca sĩ Hà Anh Tuấn). Nhưng sau hết, xúc cảm lớn nhất chúng ta được hưởng từ cuốn sách chính là tình cha con, gia đình yêu thương vô bờ. “Ước gì đỡ hộ. Cơn nấc của cha. Đỡ luôn gánh nặng. Tên là Tuổi Già...”(Hữu Việt). Khi nhớ và viết lại về cha, chắc chắn họ đều đã khóc.

Và đọc câu chuyện cha-con, để chúng ta yêu thương cha mẹ của mình hơn, sống xứng đáng hơn...

Nguyễn Thị Ngọc Hải

 

Viết phản hồi
(*)
(*)
Nội dung
CÁC TIN KHÁC