Nguyễn Duy trở lại, quen mà lạ

02/07/2017 - 08:03 AM
Nguyễn Duy không phải người lạ trong lòng độc giả, ai từng trải qua thời cắp sách đến trường đều thuộc ít nhất vài câu trong bài thơ Tre Việt Nam của ông. Nguyễn Duy không lạ, nhưng luôn mới, bằng chứng là tạp bút Ghi và nhớ, dù tập hợp những bài viết đã đăng báo từ lâu của ông nhưng cầm trên tay vẫn thấy mới.

Những lời văn dung dị mà lúc nào cũng mang sức nặng có khả năng lay động độc giả. Đọc những câu trong Tuyển thơ lục bát của Nguyễn Duy, độc giả dễ dàng nhận thấy được điều này:

Làng ta ở tận làng ta
mấy năm một bận con xa về làng

(Về làng)

Ở Nguyễn Duy, bóng làng, bóng tre, bóng quê hương chưa bao giờ thoát khỏi ông, chính vì thế mà tạp bút Ghi và nhớ dù được phân chia rõ rệt thành ba phần Đông Âu du ký, Vừa đi vừa đếm bước, Gập ghềnh giấy nhưng tựu lại chỉ một chủ đề duy nhất: quê hương Việt Nam. Đó là nỗi ám ảnh, niềm khắc khoải, bởi vậy dù đặt chân lên trời Tây, chân bước bao con đường, nhưng trong đôi mắt thích thú của một du khách còn có tâm hồn thi sĩ níu giữ một mảnh tình quê, một dòng sông trôi đi trở thành ám ảnh:

Soi mình úp mặt nông sâu
long bong ngũ sắc váng dầu hoang mang

(Sông Cấm)

Cho nên những dòng sông cứ hiện về, trở thành vô thức, khi nhà thơ cứ liên tục viết về những dòng sông: từ dòng sông nước Nga đến một dòng sông ở nước Tiệp, nước Đức, mọi dòng sông đều chảy vào nỗi nhớ gợi lên cho kẻ ly khách một chốn để quay về.

Quay về để trả món nợ với Tổ quốc, quay về để đánh thức những tiềm lực còn ngủ say. Đó là những bước chân đầy trăn trở trên những con đường tìm kiếm tiềm lực Việt từ những con người tưởng chừng bình dị mà đáng tự hào, bởi chính họ đã ngày ngày thầm lặng đóng góp thêm cho Tổ quốc Việt Nam.

Cho dù ở đâu đi nữa, Nguyễn Duy vẫn thể hiện năng lực tìm kiếm, bằng trực giác của nhà thơ, bắt nhịp với những rung cảm của thời cuộc, trước những biến động xã hội ở Đông Âu hay ở Việt Nam.

Con người ấy không nhìn xã hội bên ngoài mà nhìn từ dưới lên, bởi thế lúc nào cũng có cái nhìn tiệm cận trước những biến đổi. Đó là thứ văn chương đúng như biệt hiệu “thi sĩ thảo dân” của ông, lúc nào cũng đứng bên trong nhân dân mà quan sát, để ghi lại, ký thác được tâm tình của người viết gửi lại mai sau.

         

 Tác phẩm mới nhất của Nguyễn Duy

Tuyển thơ lục bát - NXB Văn Hóa - Văn Nghệ và Phuong Nam Book phát hành. Giá bìa: 110.000 đồng

Quê nhà ở phía ngôi sao - NXB Văn Hóa - Văn Nghệ và Phuong Nam Book phát hành. Giá bìa: 95.000 đồng

Ghi và nhớ - NXB Hội Nhà Văn và Phuong Nam Book phát hành. Giá bìa: 148.000 đồng

Không có sự tách rời giữa thơ ca và tùy bút Nguyễn Duy, đó là những trang viết khước từ sự màu mè bóng bẩy để chỉ còn lại sự chân xác đủ sức làm lay động người đọc.

Ghi và nhớ còn là bức tranh chân dung của những vị tiền bối, những người mà không ít thì nhiều, tác phẩm của họ, chính là chiếc vé đầu tiên đưa Nguyễn Duy đến văn chương. Ta có thể bắt gặp chân dung Nguyễn Tuân, Xuân Diệu, Đoàn Văn Cừ, Hoàng Cầm... trở nên sống động hơn dưới ngòi bút Nguyễn Duy, những câu chuyện, những mặt người tưởng chừng quen thuộc, vậy mà dưới ngòi bút Nguyễn Duy bỗng trở nên lạ lẫm, luôn luôn hấp dẫn, có lẽ đó là cái tài của Nguyễn Duy, luôn tìm được những điều mới mẻ trong những thứ quen thuộc.

Độc giả không chỉ thấy chân dung của con người, của thời đại, mà còn thấy ở đó những tao đoạn đầy biến động của lịch sử, những món nợ với tổ tiên xui bước chân hậu thế tìm về dấu vết xưa của các vị vua yêu nước Hàm Nghi, Thành Thái, Duy Tân, những vị vua ngậm ngùi mang niềm mất nước bị lưu đày cùng trời cuối đất, để rồi hơn trăm năm sau, một nhà thơ chân quê, đi tìm các vua mà nói theo Nguyễn Duy:

Bao triều vua phế đi rồi
người yêu nước chẳng mất ngôi bao giờ...

Với tấm lòng thành với quê hương đất nước, nhà thơ bước ra từ cánh đồng dân quê ấy, chẳng bao giờ mất ngôi trong lòng độc giả.

 Huỳnh Trọng Khang

» Nguyễn Duy và 2 bài thơ mới nhất

» “Cửa mở” đã khép lại rồi

» Ngày Nguyễn Duy ở làng Quảng

» Dù có sao, đừng thở dài...

Viết phản hồi
(*)
(*)
Nội dung
CÁC TIN KHÁC