Ông Lý Ngọc Minh, Tổng giám đốc Minh Long I:

Nung hoài bão bằng lửa đam mê

26/05/2017 - 23:51 PM
“Tôi không bao giờ đem một sản phẩm nào, vừa nhắm vào thị trường nào đó đã nghĩ ngay đến việc khai thác kiếm tiền. Thay vào đó, tôi luôn tìm hiểu kỹ thị trường để cố gắng đáp ứng trong khả năng cao nhất của mình cái mà thị trường cần, cái mà mọi người mong mỏi” - ông Lý Ngọc Minh, Tổng giám đốc Công ty Gốm sứ Minh Long I, khẳng định.

Chương trình “Vinh quang Việt Nam - Dấu ấn 30 năm đổi mới” do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức vừa diễn ra ngày 20.5 tại Hà Nội. Hội đồng bình chọn cấp trung ương đã bỏ phiếu kín thống nhất lựa chọn 12 tập thể cán bộ, đoàn viên, người lao động, 18 cá nhân có thành tích xuất sắc, tiêu biểu để vinh danh trong dịp này. Ông Lý Ngọc Minh là một trong 18 cá nhân được vinh danh. Người sáng lập và lèo lái để Gốm sứ Minh Long I trở thành thương hiệu uy tín trên thương trường dù “trong lòng thấy vui” khi được vinh danh nhưng vẫn khiêm tốn, ví công ty của mình là “hạt cát bé nhỏ” trong muôn ngàn công ty đã và đang đóng góp cho đất nước trong 30 năm đổi mới.

Ông Lý Ngọc Minh, Tổng giám đốc Công ty Gốm sứ Minh Long I. Ảnh: Long Thủy

Chia sẻ với phóng viên Người Đô Thị, ông Lý Ngọc Minh nói: “Ai đi làm cũng để mưu sinh nhưng thực ra những nghệ sĩ, những nghệ nhân, những người có hoài bão làm việc lớn thì đa phần không vì tiền mà vì những mục đích cao cả khác. Với Minh Long tôi cũng chủ trương như vậy.

Nhìn ra ngoài, nước Hà Lan nhỏ xíu, nhưng nhắc đến là người ta nghĩ ngay đến hoa tulipe và ngược lại. Hay ngành đồng hồ chưa chắc làm nên kinh tế Thụy Sĩ nhưng nhắc tới nước này người ta nghĩ ngay tới đồng hồ. Hay nói tới Đức người ta nghĩ đến ngay các hãng xe. Mình chưa làm được những sản phẩm quá nổi tiếng như người ta thì ít nhất cũng phải làm được một sản phẩm nào đó thực sự là thương hiệu nổi tiếng. Mình nổi tiếng nhiều sản phẩm, nhưng tới giờ này đạt được một thương hiệu nổi tiếng thực sự thì chưa.

Do đó khi bắt tay làm sản phẩm sứ, nhiều người nói tôi nhìn được tương lai nên đã đầu tư bài bản. Nhưng thực ra, khi bắt tay làm tôi còn là một cậu bé, tôi đâu có tầm nhìn như vậy. Tôi chỉ có duy nhất niềm đam mê và hoài bão. Tôi có hoài bão lớn là một ngày nào đó làm được sản phẩm đẹp như các nước, ngang với họ về chất lượng. Từ đó tôi đưa đam mê của mình vào công việc để thúc đẩy chiếc thuyền mình lèo lái tới bờ tới bến”.

Xây dựng văn hóa cho doanh nghiệp, cho sản phẩm và đầu tư dây chuyền, trang thiết bị sản xuất để gia giá trị cho sản phẩm là một cuộc đua của các doanh nghiệp. Theo ông hai vế trên, yếu tố nào mang tính quyết định để thành công?

“Minh long luôn hướng tới công nghệ chứ không phải hướng tới đầu tư trang thiết bị. Như đã nói, ngay từ khi làm tôi đã nghĩ ngay tới phần hồn, đặt ra tiêu chuẩn “bốn không – bốn có”: Không thời gian - Không biên giới - Không giới tính - Không tuổi tác và Có văn hóa - Có nghệ thuật - Có phong cách riêng - Có hồn”. 

         

Tôi nghĩ xác với hồn thì không thể rời nhau được. Nếu nói chất xám mà ở đây là văn hóa, công nghệ là cái hồn thì trang thiết bị là máy móc, nhà xưởng là cái xác. Hai yếu tố này phải được xây dựng, chăm chút.

Tất nhiên phải xây dựng vỏ trước, tức phải có nhà máy, thiết bị. Nhưng nếu hỏi cái nào quan trọng hơn thì theo tôi cái vô hình, công nghệ quan trọng hơn cái hữu hình. Cái hữu hình – nhà máy, thiết bị là hữu hạn, trong khi đó công nghệ không có giới hạn.

Thành lập đã hơn 40 năm, trong đó có trọn 30 năm “sống” trong thời kỳ đổi mới, chặng đường đó ông cảm thấy luồng gió đổi mới ấy có ý nghĩa gì cho một doanh nghiệp tư nhân như Minh Long I?

Đổi mới như một luồng gió mát thổi tới trong khi mình đang bức xúc, nóng nực. Làn sóng đổi mới đã tác động nhiều đến doanh nghiệp.

Năm 1970 tôi thành lập công ty, sau một thời kỳ gián đoạn, đến năm 1980 tôi mới bắt đầu sản xuất lại. Cũng sản xuất, xuất khẩu qua các nước Đông Âu. Đến năm 1989 - 1990 có thể nói luồng gió đổi mới đã mang lại những hiệu tích cực thực sự và lúc bây giờ mở ra thị trường Tây Âu. Chúng tôi làm ra những sản phẩm nhỏ xuất khẩu qua Pháp. Nhờ đẩy mạnh xuất khẩu, chúng tôi thu hút được nguồn ngoại tệ.

Giai đoạn 1990 - 1995 là thời điểm vàng son của công ty tạo điều kiện để Minh Long phát triển. Đây cũng là thời điểm mà hoài bão ấp ủ từ thời thiếu niên trỗi dậy. Tôi tham quan nhiều nước, tìm hiểu công nghệ, máy móc thiết bị ngành gốm sứ. Bởi lúc đó chỉ nghĩ: nơi đó họ làm gốm sứ rất giỏi, hàng của họ bán ở xứ mình nhiều, làm cho bao nhiêu chủ lò phải đóng cửa. Tôi thấy cần phải giữ nghề truyền thống, cần vực dậy nghề này. Không ít người e ngại quyết định của tôi, thậm chí mỉa mai. Nhưng tôi vẫn quyết định đi học hỏi, tự tìm tòi, nghiên cứu và áp dụng vào thực tế sản xuất.

Để có ngày hôm nay phải thừa nhận tôi có nhiều may mắn, có nhiều điều ngẫu nhiên dẫn tới may mắn mà sau này tôi tự đúc kết là trong làm ăn, để thành công có 99% là may mắn, 1% là do mình.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chụp ảnh lưu niệm cùng 18 cá nhân tiêu biểu (ông Lý Ngọc Minh: thứ 3 từ trái qua). Ảnh: T.L.M

Liệu con số “99% do may mắn” có phải là cách nói khiêm tốn?

Ở đây có thể nói một cách hình ảnh thế này: mình mua vé số nhiều thì cơ hội trúng sẽ nhiều hơn. Cơ hội là vậy tuy nhiên tạo hóa lại luôn luôn dành phần thưởng cho người chịu khó. Với tôi nhờ đi đây đi đó nhiều giúp mình biết nhiều, học được nhiều. Nhiều người nói tôi là người thông minh, nhạy bén, hiểu biết rộng. Tôi nói với họ, các bạn nhờ tôi lấy một món đồ trong tủ, tôi có thể biết món đồ ấy để ở đâu, ngăn nào, kéo ra là lấy được ngay. Nhưng nếu trước đó tôi không bỏ gì vào thì làm sao có để mà lấy ra.

Vì vậy cho dù mình sáng dạ cỡ nào, cũng giống như một chiếc máy tính, có vi xử lý nhanh, cấu hình tốt nhưng phần mềm vận hành mình phải bỏ vô mới có và hệ thống dữ liệu mình phải bỏ vô mới có dùng.

Ông đánh giá vị trí sản phẩm Minh Long ra sao trên thị trường thế giới?

Đến bây giờ tôi có thể tự hào nói rằng sản phẩm Minh Long - gốm sứ của người Việt Nam khi đi ra thế giới không thua bất cứ một hãng nào.

Có thời điểm hàng xuất khẩu của Minh Long chiếm 98% sản lượng, nhưng hiện nay công ty lại trở về với thị trường nội địa. Ông có thể cho biết chiến lược nào để Minh Long đưa ra lựa chọn như vậy?

 Năm 1970 – 1972 chúng tôi làm cho thị trường trong nước. Từ năm 1972 – 1975 tôi bắt đầu xuất qua thị trường Pháp, Ấn Độ và sau đó là thị trường Mỹ. Sau 1975 tình hình làm ăn khó khăn hơn, lúc này phải quay về sản xuất đồ tiêu dùng trong nước vì muốn xuất cũng khó. Lúc này hãng Minh Long cũng gặp nhiều khó khăn, có thời gian khoảng hơn 4 năm tôi tạm nghỉ để đi làm nông. Xưởng vẫn hoạt động nhưng tôi chỉ chạy tới chạy lui coi sóc những khi cần, thời gian còn lại tập trung làm nông.

Tới năm 1980 chúng tôi tách công ty. Rồi nghị quyết 6 ra đời. Buổi đầu tôi cũng chỉ làm hàng cho thị trường trong nước. Tới năm 1990 kinh tế mở cửa, tôi bắt đầu đẩy mạnh xuất khẩu. Thời điểm này công ty cần ngoại tệ để phát triển như mua máy móc thiết bị, vật tư...

Tới năm 1995 – 1996 cơ cấu hàng xuất khẩu chúng tôi chiếm đến 98% sản lượng, cho thị trường khó tính  như Pháp. Và tới giờ chúng tôi vẫn xuất khẩu vào những thị trường khó tính. Thị trường lớn nhất là Pháp, sau nữa là Đức, Bắc Âu (Hà Lan), Nhật Bản. Ngoài ra chúng tôi cũng xuất qua Bắc Mỹ (Canada, Mỹ) nhưng không nhiều bằng các thị trường kia. Sản phẩm đều đóng dấu Minh Long. Nhờ vậy người ta thấy rằng Minh Long đi ra khắp nơi trên thế giới bằng thương hiệu của mình, đó là dấu ấn đầy tự hào.

Nhưng nói vậy không phải là chúng tôi bỏ bê thị trường trong nước. Như thời điểm hiện nay chúng tôi đang đẩy mạnh thị trường trong nước. Hiện nay sản phẩm đang ở phân khúc trung bình cao, chúng tôi đang nhắm tới phân khúc trung bình thấp. Cách nào để làm được như vậy, điều này phải chờ một hoặc hai năm nữa. 

         

“Minh Long may mắn bởi tổng giám đốc là ông chủ, dám hi sinh đến mười mấy năm để theo đuổi công nghệ, ở giai đoạn mà công ty đặt trước tình thế đường cùng. Tình thế ấy Minh Long lập ra công ty năm trong một: đất tự làm, men tự làm, giấy hoa tự làm, khuôn tự làm và công đoạn cuối cùng là tạo ra sản phẩm. Chính vì vậy chúng tôi hiểu được những thay đổi công nghệ của thế giới để tương thích, nắm được tâm lý thị trường để đáp ứng, chính vì thế mà thành công”.

Tạo dấu ấn với những thị trường mà như ông nói là “khó tính”, vậy các đối tác có đặt vấn đề ký kết để  Minh Long làm hàng gia công cho họ?

Rất nhiều và nếu đồng ý làm hàng gia công thì thậm chí chúng tôi còn làm không kịp. Ngay từ lần đầu chúng tôi mang sản phẩm đi triển lãm bên Đức, rất nhiều đối tác đã đặt vấn đề này, bởi dòm sản phẩm ai cũng thích. Nhưng chúng tôi đều lắc đầu.

Thậm chí nhiều hãng gốm sứ hàng đầu trên thế giới đã nhiều lần qua Việt Nam, đến tận nhà máy Minh Long tham quan, tiếp tục đặt vấn đề nhưng chúng tôi vẫn lắc đầu. Tôi còn nhớ hãng Royal Copenhagen (Đan Mạch) có lần mời chúng tôi qua nhà máy của họ tham quan. Họ hỏi người con trai lớn của tôi: Cậu hỏi ba cậu sao chúng tôi đặt vấn đề làm hàng gia công mà ổng cứ lắc đầu hoài vậy? Con trai tôi thuật lại, tôi trả lời ổng ngay: Tôi làm nghề gốm sứ này không phải để kiếm tiến. Mê nó nên tôi mới đi làm. 

Vị kia cười và nói: Ông giống tôi! Tôi vô hãng này làm từ hồi 16 tuổi, tới giờ làm tổng giám đốc. Và vị này nói tiếp, dù Minh Long có làm hay không thì hôm nay cũng sẽ dẫn cho coi hết nhà máy. Tất nhiên, những đối tác như vậy mỗi lần qua chúng tôi cũng sẵn sàng đón tiếp họ và mời họ tham quan nhà máy của Minh Long.

Gần đây ông có bộc bạch ước muốn gốm sứ sẽ trở thành dấu chỉ địa lý của Việt Nam. Ông sẽ thực hiện ước muốn ấy như thế nào?

Thực ra tôi ước mong Việt Nam có thể làm nhiều loại hàng hóa trong nhiều lĩnh vực để rạng danh đất nước, là dấu chỉ địa lý cho Việt Nam chứ không chỉ riêng gốm sứ. Do là người làm gốm sứ, tôi tập trung để có những sản phẩm gốm sứ tốt nhất có thể vinh danh cho Việt Nam.

Sản phẩm Minh Long không thua kém bất kỳ sản phẩm gốm sứ nào của thế giới. Về quy luật cung ứng sản phẩm, ông Lý Ngọc Minh quan niệm: “Theo tính quy luật, quả lắc đánh qua trái thì nó sẽ đánh qua phải trở lại. Khai thác thị trường nào đó, tới thời điểm bão hòa rồi thì mình cần biết phải thay đổi”. Ảnh: Trung Dũng

Điều trăn trở nhất của ông hiện nay, với tư cách một doanh nhân là gì?

Hiện giờ mình cũng chỉ là một doanh nghiệp nhỏ trong nền kinh tế thế giới, xuất khẩu của mình chưa lớn, đời sống người dân, thu nhập người dân trong nước cũng chưa cao. Cả một thời gian dài chúng tôi đầu tư nhiều vào nhà xưởng, máy móc nhưng rồi quên đi rằng đầu tư vậy cũng chỉ khai thác sức lao động. Mà sức người thì có hạn. Cho nên mình phải tập trung đầu tư vào chất xám. Khi đầu tư vào chất xám thì tăng được giá trị sản phẩm, nâng kỹ thuật lên để sản xuất giá thành thấp, chất lượng ổn định.

Không ít người trẻ đang gặp nhiều khó khăn trong khởi nghiệp. Là người trải nghiệm con đường lập nghiệp mà vinh quang song hành với nhiều biến cố, ông sẽ chia sẻ điều gì với họ?

"Đường mình tạo ra mới rộng, còn chen với người khác thì luôn luôn chật. Tốt nhất tạo ra con đường để mình đi".

         

Phải nói khách quan hơn là giới trẻ hiện nay khởi nghiệp có cái dễ và cái khó. Cái khó là nhiều chuyện đã được nhiều người làm, hồi xưa không gian khởi nghiệp mênh mông. Nhưng ngược lại, bây giờ cũng có rất nhiều thông tin, kiến thức, kinh nghiệm để từ đó xác lập định hướng cho bản thân.

Ngoài ra, xã hội ngày càng phát triển, người có nguồn tài chính dồi dào cũng nhiều hơn, họ sẵn sàng trở thành nhà đầu tư, nhiều cơ quan sẵn sàng bỏ tiền cho những ý tưởng hay, khả thi và mang lại ý nghĩa cho cộng đồng. Nhưng cái khó nhất theo tôi là tránh được tư tưởng mì ăn liền, mới bắt tay làm nhưng muốn ngày mai là thành đạt.

Vì vậy, mặc dù lấy câu chuyện của Bill Gates và Steve Jobs làm động lực nhưng có lẽ nhiều người trẻ đâu nghĩ được những doanh nhân thành đạt ấy đã đi chặng đường dài như thế nào, những nỗ lực lớn ra sao, hy sinh hay thất bại biết bao nhiêu lần. Nhiều khi nhìn thấy người ta làm gốm sứ khó quá, tôi cũng tự hỏi: không lẽ khó tới vậy? Rồi sau mấy chục năm lăn lộn với nghề, đi sâu vào một chủ đề nào đó mới thấy đúng là khó thật, thậm chí quá khó.

Cho tới vài ba năm trở lại đây tôi mới thấm thía câu nói “nhất liệu nhì nung” trong ngành gốm sứ. Mới ngộ ra người xưa nói đúng. Như đã nói, nhiều người nói tôi có tầm nhìn, dám đầu tư thiết bị của Đức, Nhật Bản, công nghệ sản xuất theo châu Âu... Nhưng về phần mình, tôi tự thấy có hai yếu tố quyết định, đó là hoài bão và đam mê. Mê thì sẵn sàng bỏ tiền chơi, và chỉ có đam mê người ta mới hy sinh cả cuộc đời cho một công việc đó, sẵn sàng bỏ hết mọi chuyện.

Ngoài ra, điều cuối cùng mà tôi muốn nhắn nhủ các bạn trẻ là sự kiên trì. Vì khi đã có sẵn hoài bão, đam mê thì cần đi tới cùng. Đa phần các bạn không thiếu tài năng cũng như cơ hội, chỉ là không kiên trì đi tới cùng. Còn cái tài mình tới đâu thì sẽ thành công tới đó...

“Tôi luôn tìm hiểu kỹ thị trường để cố gắng đáp ứng trong khả năng cao nhất của mình cái mà thị trường cần”- Ông Lý Ngọc Minh. Ảnh: Trung Dũng

Điều hành một công ty gia đình, theo kinh nghiệm của ông, mô hình này có thuận lợi và hạn chế gì?

Cái ưu là dễ điều chỉnh do quy mô nhỏ, số người quản trị nằm trong gia đình nên dễ xoay xở. Nhưng ngược lại nguồn vốn hạn chế so với công ty cổ phần.

Vậy Minh Long có tính đến việc huy động vốn bằng hình thức cổ phần hay sẽ vẫn đi theo mô hình gia đình như hiện nay?

Chúng tôi không muốn cổ phần vì cũng có lý do riêng. Đây là ngành nghề truyền thống. Sản phẩm phải đi vào những tiêu chuẩn văn hóa, những triết lý do mình định ra. Trong khi với những ngành nghề khác, muốn đẩy mạnh đầu tư thì sản lượng phải ào ạt mới đáp ứng được dòng tiền và lợi nhuận. Áp lực từ phía cổ đông họ có quyền đòi hỏi kinh doanh có lãi. Muốn vậy phải chạy theo sản lượng, nhắm vào chỗ nào sinh lời nhiều. Mà như đã nói, gốm sứ với tôi là cuộc chơi bằng đam mê, nếu thay đổi thì đã đi ngược với tôn chỉ do mình định ra trước đó, và lúc này đã chuyển qua làm ăn kiếm tiền.

Tôi không nói không vì ở đời không ai nói trước được điều gì nhưng thời điểm này thì chưa.

Hiện tại các con của ông đã tham gia nhiều vào công việc điều hành công ty. Trong quá trình “chuyển giao” cho thế hệ thứ tư, điều ông mong muốn và trăn trở ở thế hệ kế cận là gì?

Đây là câu hỏi khó trả lời. Ai cũng muốn sự chuyển giao diễn ra suôn sẽ nhưng như đã nói, sự may mắn hay không còn có yếu tố khách quan. Các con tôi có yếu tố đam mê, chịu khó học hỏi, nhưng trường đời biến động liên tục, khó quyết định ngày mai câu chuyện sẽ diễn ra thế nào. Tôi chỉ mong ước con mình có hoài bão giống mình, có đam mê và ý chí kiên quyết đeo đuổi công việc đến cùng như mình.

Trung Dũng - Tường Anh

» Quà tặng độc đáo mùa Valentine: hoa hồng sứ

» Gốm sứ Minh Long I tham gia hội chợ Ambiente Frankfur 2017

» Bản đồ ẩm thực Việt xuất hiện trên New York Times

» Gốm sứ Minh Long I lần thứ 5 được vinh danh Thương hiệu Quốc gia

» Tổng cục Du lịch: Chiếc Thìa Vàng - kênh uy tín xây dựng quốc yến

» Chiếc Thìa Vàng 2016: chuyên nghiệp và hấp dẫn hơn

Viết phản hồi
(*)
(*)
Nội dung
CÁC TIN KHÁC