Liên hoa phim “Mặt trời nửa đêm”:

‘Trăng mật’ với điện ảnh thuần khiết trong vương quốc ánh sáng

18/06/2017 - 21:55 PM
Liên hoan phim Mặt trời nửa đêm (Midnight Sun Film Festival) diễn ra tại Sodankylä, Phần Lan (từ ngày 14 đến 18.6) là sự kiện điện ảnh hội tụ nhiều điều độc đáo.

 Khán giả xếp hàng mua vé ở LHP "Mặt trời nửa đêm"

Tên gọi Midnight Sun tả thực hiện tượng đêm trắng của Lapland vào mùa hạ. Sodankylä nằm cách vòng cực Bắc (Artic circle) 120 kilomet về phía Bắc. Mặt trời không lặn ở thị trấn này từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7, cư dân Sodankylä không biết đến bóng đêm suốt một tháng rưỡi, như để bù đắp cho mùa đông dài và tăm tối. Khi không còn khái niệm “đi về sớm kẻo trời tối” thì tội gì mà không vui chơi “tới bến”.

Thiên đường điện ảnh thuần khiết

Khó có Liên hoan phim (LHP) nào đối lập với Cannes hoàn toàn như Mặt trời nửa đêm. Sodankylä thu hút rất nhiều ngôi sao của nghệ thuật thứ bảy, nhưng họ không phải là tài tử lấp lánh, mà là đạo diễn, nhà sản xuất, tác giả kịch bản… LHP Mặt trời nửa đêm không có thi thố, bỏ qua nghi thức trang trọng, cố tình phớt lờ những đêm gala, thảm đỏ… Ngay cả lễ khai mạc và bế mạc cũng chỉ gói gọn trong một câu nói dưới 10 từ của chủ tịch LHP Timo Malmi. Vắng bóng xiêm y lộng lẫy với đèn flash lóe sáng như tia chớp, Sodankylä vẫn thừa mứa ánh sáng từ ông mặt trời hào phóng và đầy thao thức.

Ngoài việc bán vé xem phim, sản phẩm liên quan đến LHP và thức ăn, nước uống thì Sodankylä nói không với thương mại. Chủ tịch LHP Timo Malmi nói nửa đùa nửa thật: “Không ai lặn lội tới tận Sodankylä để làm ăn, mua bán cả”. Các nhà làm phim đến đây không phải để tìm cơ hội kí hợp đồng, mà để chia sẻ ý tưởng, kinh nghiệm, trò chuyện thân mật cùng khán giả, để nghỉ ngơi thoải mái trong bầu không khí ngập tràn điện ảnh, nhưng vắng bóng căng thẳng, áp lực. Nhiều dự án phim mới đã được truyền cảm hứng dưới ánh nắng bất tận của Sodankylä như thế.

Bỏ hết những hào nhoáng vô nghĩa, festival Mặt trời nửa đêm dành tặng cho khán giả vẻ đẹp điện ảnh thuần khiết và trong sáng.

Xem phim trong lều, ngủ cũng trong lều

LHP Mặt trời Nửa đêm đặt đại bản doanh tại Kitisenranta, một trường học đang nghỉ hè, bên bờ sông Kitinen thơ mộng. Ở đó có 3 “rạp” chiếu, là Lều Lớn, Lều Nhỏ dựng ngoài sân và Hội trường bên trong. Chỉ một phòng chiếu Lapinsuu vốn là rạp thứ thiệt, nằm cách đó không xa.

 Quầy lưu niệm của LHP

Lều Lớn có sức chứa 900 khán giả, Lều Nhỏ thì 200. Tấm bạt tưởng mỏng manh nhưng đủ sức ngăn cách hai “thế giới”: ánh sáng tràn ngập bên ngoài và bóng tối trong lều. Bốn “rạp” chiếu phim liên tục 24/24 suốt năm ngày festival. Các quầy vé cũng theo đó mà mở cửa suốt, gần như lúc nào cũng có người xếp hàng chờ mua bất kể giờ giấc.

Người Phần Lan luôn yêu thích những hoạt động ngoài trời, nhất là vào mùa hè ấm áp. Thế nên đông đảo khách đến Sodankylä dự liên hoan phim chọn cắm trại, ngủ trong lều thay vì phòng khách sạn ngăn cách với thiên nhiên. Trong bán kính 2 km quanh đại bản doanh của LHP là hai khu cắm trại Nilimella và Orakoski, lều mọc lên như nấm sau mưa khi festival bắt đầu. Ở khu trại, nếu thấy ai đó chìa ra tờ giấy, và chụm đầu bàn tán sôi nổi với bạn bè hoặc với người mới gặp lần đầu, thì đó chỉ có thể là tờ chương trình LHP.

Quanh bếp lửa, đêm nào cũng có nhóm bạn đàn hát đến 3, 4 giờ sáng, nhưng không ai thấy phiền hà mà xem đó như là nhạc đệm cho khu trại thêm thư giãn. Vả lại, không ai đến Sodankylä để ngủ vào tháng 6 cả!

Khán giả trung thành hiếm thấy

Dân số Sodankylä chưa tới 9.000 người nhưng năm 2016 có hơn 28.000 khán giả tham dự LHP Mặt trời nửa đêm. Năm nay hứa hẹn còn đông hơn nữa. Dĩ nhiên du khách là nhân tố chính làm nên con số ấn tượng này, và họ không phải khách vãng lai.

Lều Nhỏ, sức chứa 200 khán giả

Hiếm có LHP nào lại sở hữu lượng khán giả trung thành và nhiệt tình đến thế. Có tình nguyện viên ở Helsinki đã 8 năm nay hè nào cũng đi cả ngàn cây số đến phục vụ LHP. Có nhóm những chàng trai mê câu cá ở Turku tháng 6 hàng năm đều làm một hành trình lên cực Bắc Phần Lan, khi về thì luôn ghé qua Sodankylä “xem cho hết phim”.

Họ nói thời tiết năm nay đẹp nhất trong 5 năm gần nhất. Có những nhóm bạn thân hẹn nhau tổ chức sinh nhật tại festival mỗi năm, hơn chục năm chưa từng lỡ dịp… LHP Mặt trời nửa đêm có sức hút lạ kì, đã thử một lần là “nghiện”. Rất đông khán giả xếp sự kiện này vào lịch trình thường niên của mình, và luôn thấy mùa hè không thể bắt đầu nếu thiếu những suất xem phim trong lều ở Sodankylä.

Khi mới ra đời vào năm 1986, LHP Mặt trời nửa đêm bị nhiều người dự doán là sẽ chết yểu. Nhưng nay đã 32 tuổi, festival này ngày càng lớn mạnh và thu hút đông đảo khán giả.

Buổi sáng với những tinh hoa màn ảnh

Đã thành thông lệ, mỗi năm Sodankylä đều mời đến những vị khách đặc biệt là các nhà làm phim tên tuổi. Năm nay, dàn khách mời gồm đạo diễn Bertrand Bonello (Pháp, thắng giải FIPRESCI ở LHP Cannes 2001), diễn viên Hanna Schygulla (Đức, thắng giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất tại LHP Berlin 1979 và Cannes 1983), đạo diễn Carlos Saura (Tây Ban Nha, thắng giải đặc biệt của ban giám khảo 1973 và giải Cría Cuervos 1975 tại LHP Cannes, giải Oscar phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc nhất 1979) và đạo diễn Aleksandr Mindadze (Nga, giải Gấu Bạc cho Ý tưởng & Thể hiện ở LHP Berlin 1995)…

Lều Lớn với sức chứa 900 khán giả

10 giờ sáng mỗi ngày, khán giả sẽ được thảo luận cùng một trong bốn vị khách, do chính chủ tịch LHP Mặt trời nửa đêm dẫn chuyện. Xen kẽ giữa đối thoại là trình chiếu một số trích đoạn tác phẩm của khách mời.

Gần 200 bộ phim được trình chiếu trong 5 ngày hội điện ảnh Sodankylä. Khó mà điểm cho hết hết đặc trưng, thể loại, chủ đề… của những tác phẩm này, vì chúng quá đa dạng. Đa số là phim trình làng năm 2017 và 2016, nhưng đại diện của thập niên 1930 cũng có mặt. Từ phim dài, phim ngắn cho đến phim tài liệu, phim ca nhạc; từ phim câm với dàn nhạc sống trình diễn tại chỗ cho đến phim dành cho cả rạp cùng hát karaoke; từ vùng đất băng giá của người Sami đến những chàng samurai xứ sở mặt trời mọc; từ những vấn đề vĩ mô của thế giới đương đại như nhập cư, khủng bố, môi trường đến từng rung động tình yêu mong manh tơ nhện… tất cả đều được dành cho sự trân trọng ngang nhau trên màn ảnh Sodankylä. Bàn tiệc điện ảnh thịnh soạn với đầy đủ sơn hào hải vị năm châu thêm một lần nhắc nhở mọi người thế giới này rộng lớn và phong phú đến nhường nào.

Đặc biệt, để kỉ niệm 100 năm Quốc khánh Phần Lan vào ngày 06.12.2017, ban tổ chức trân trọng giới thiệu hạng mục Phim cổ điển của Phần Lan và Phần Lan 100. Hình ảnh đen trắng của những tác phẩm đã 80 năm tuổi kể những câu chuyện xúc động mà thế hệ trẻ ít có dịp nghe.

 Đạo diễn Bertrand Bonello (trái) và Chủ tịch LPH Mặt trời nửa đêm Timo Malmi trong cuộc trò chuyện buổi sáng cùng khán giả.

Tham dự LHP Mặt trời nửa đêm, dân mê điện ảnh như được sống trọn năm ngày trăng mật cùng tình yêu của mình. Nguyên chất, gạt bỏ hết những lớp vỏ phù phiếm không cần thiết, những thước phim nối nhau kể mãi câu chuyện về một thế giới bất toàn nhưng ngập tràn hy vọng, đầy bất ổn ở tầm vĩ mô lẫn vi mô nhưng chưa khi nào thiếu vắng lòng trắc ẩn.

“Sodankylä mãi mãi” (Sodankylä forever) là slogan trên lá cờ của LHP, cũng là tên cuốn sách viết về festival này. Quả thật, ai đã dự LHP này một lần thì đều giữ mãi trong tim hoài niệm về không khí HỘI (mùa) HÈ, nơi tôn vinh những tuyệt phẩm điện ảnh và chỉ có điện ảnh mà thôi.

Tính thuần khiết ấy nhiều LHP danh giá bậc nhất thế giới đã đánh mất từ lâu.

Bài và ảnh: Thi Diên

Viết phản hồi
(*)
(*)
Nội dung
CÁC TIN KHÁC